klokkenplan

klokkenplan | Suster Bertken | Gildeklok | de naam "Bertken" | Ontwerp Bertken | Opmaak Bertken | het gieten van Bertken | het keuren | Aankomst Bertken | Klokkenstoel | Hijsen Bertken | Ingebruikname | Financiering

De Buurtoren staat vlakbij de Utrechtse Dom aan het Buurkerkhof. De bouw begon in 1370. Door de eeuwen heen hebben er verschillende klokken gehangen; het grootst was het gelui rond 1680 toen er acht klokken hingen: twee stadsklokken en zes kerkklokken. In de loop der jaren verdwenen de meeste klokken naar andere torens binnen of buiten Utrecht. Uiteindelijk was er in 1961 nog maar één (stads)klok over in de Buurtoren: de Banklok uit 1471.
Een uitgebreide beschrijving van de geschiedenis van de Buurtoren en zijn klokken kunt u vinden onder geschiedenis.

Het Utrechts Klokkenluiders Gilde initieerde begin jaren negentig een groots restauratieproject om de klokken van de Buurtoren weer op hun historische plek terug te brengen: het Utrechts Klokkenplan. Om dit plan te verwezenlijken werd in 1991 de 'Stichting Luidklokkenfonds Stad Utrecht' opgericht. In een periode van 11 jaar heeft deze stichting eerst de geluien van de Jacobitoren (1992) en de zuidertoren van de Nicolaïkerk (1997) laten reconstrueren om over vier - in die torens hangende - luidklokken te kunnen beschikken die nodig waren om het stads- en het kerkgelui in de Buurtoren te restaureren. Op 1 juli 2002 werden de gerestaureerde geluien van de Buurtoren, met opnieuw vijf klokken, in gebruik genomen.
 

De drie kerkklokken op rij
De drie kerkklokken op rij 
Houten luidassen en luidwielen
Houten luidassen en luidwielen

Luiden van het kerkgelui

Voor de restauratie van de geluien in de Buurtoren werd uitgegaan van de situatie aan het eind van de zeventiende eeuw. In de toren hingen toen vijf klokken: twee stadsklokken, de Banklok van Steven Butendiic en de Waakklok van Jan Tolhuys, en drie kerkklokken - ook van Tolhuys - ten behoeve van de Buurkerk: Maria, Michiel en Andreas.
Op de Michiel na zijn al deze klokken in Utrecht gebleven of teruggekeerd. De Michiel werd na de Tweede Wereldoorlog geschonken aan de Nederlands Hervormde kerk in Wageningen, omdat daar geen enkele klok meer over was. De Michiel is toen verstemd tot carillonklok en daarmee verloren gegaan als luidklok, dus ook al zouden we deze klok terug hebben kunnen halen naar Utrecht, dan zou die niet meer hebben gepast in het gerestaureerde Buurtorengelui. Daarvoor in de plaats is de Kleine Maria van Antonius v.d. Borch (1559) uit de Jacobitoren gekomen, een klok met dezelfde slagtoon als de ongestemde Michiel.
Gezien vanuit de doelstelling van het Utrechts Klokkenplan was de restauratie in 2002 afgerond, maar toch was het gelui nog niet helemaal compleet. Al vanaf het eind van de 17e eeuw heeft er een 'klanktechnisch gat' in het kerkgelui gezeten. Om een complete toonreeks te krijgen zou er een klok bij moeten komen met de eigenschappen van de Salvator, een klok van ongeveer 600 kilo met slagtoon as'/gis', die ook ooit in de Buurtoren hing, maar al in 1684 verdween en niet meer bestaat. De UKG-gildeklok Bertken heeft dezelfde slagtoon en maakt dus, na 320 jaar, het kerkgelui weer compleet.
 

Buurtoren en Utrechtse Dom
Buurtoren en Buurkerk met daarachter de Utrechtse Dom
Foto: Peter van Rijn - 14 augustus 2004

gepubliceerd/gewijzigd 29 augustus 2016 (server-tijd: 0,0236 s)

 
   
Utrechts Klokkenluiders Gilde contact | email | 06 1292 9894